Kahramanmaraş’ta kaç Yahudi yaşıyordu?

Naim Güleryüz’ün Trakya ve Anadolu’da Yahudi Yerleşim Yerleri kitabının ikinci cildinin 214. sayfasında “Kahramanmaraş Yahudileri” başlığı altında şu bilgilere yer veriliyor:

Bu konuda fazla bilgiye sahip değiliz. Yöreye yerleşen Yahudilerin muhtemelen Halep’ten göç eden aileler olduğu sanılmaktadır. Maraş Yahudileri, dini bakımdan uzun yıllar Halep Hahambaşılığı’na bağlı kaldılar.

1890 yılında Maraş Yahudi nüfusunu Cuinet, 190 erkek ve 178 kadın olmak üzere toplam 368 olarak vermektedir. Dr. Nejla Günay’ın araştırmasında kent Yahudi nüfusu, BOA ve Halep Vilayeti Salnamesi verilerine göre 1868’de 77, 1890’da 182, 1902 yılında 211, 1908 de 151 kişi şeklinde sıralanmaktadır. N1927 sayımında 265 olarak sayılan Yahudi nüfus 1955 yılında 12’ye düşmüştür.

Şehrin tek sinagogu, Farac Çokçil adına kayıtlı idi. Yahudiler Maraş’ı terk edince sinagogdan eser kalmamış olup, onun yerinde bugün bir başka bina yükselmektedir.

İsrail kurulduktan sonra Kahramanmaraş’tan göç eden Yahudilerin kentte kaç gelin bıraktığına ilişkin net bilgi yok. Ayrıca Yahudilik’ten Müslümanlığa dönenlerin sayısı hakkında da bilgi verilmiyor.

Gaziantep’te daha fazlaydı

Kitapta Gaziantep Yahudileri hakkında ise şu bilgilere yer veriliyor:

Gezgin Cuinet, 1880’li yıllarda Aintab kazası Yahudi nüfusunu 857 olarak verir ve bir sinagog bulunduğunu ekler. Antep Yahudi toplumu altın çağını 1933 yılına kadar yaşamış, nüfus o tarihten sonra devamlı azalmaya başlamış, 1927 nüfus sayımında 742 olarak belirlenen Yahudi nüfusu, 1945’de 327’ye, 1965’de 152’ye, 1977’de 37 aile veya 122 kişiye düşmüştür. Mersin ve İstanbul’a, İsrail’e ve ABD’ye göçler sonucu 1980’li yılların sonunda Gaziantep’te ikamet eden Yahudi kalmamıştır.